Quppersagaq ilisimatusarfimmi Zackenbergimit paasissutissanik nutaanik imalik
Ilisimatuut Tunup avannaani issittup issinnerusortaani pinngortitamit uumassuseqassutsimillu ilisimasanik aaqqissuussamik 1995-imi ilisimatusarfittaaq Zackenberg aallaavigalugu nalunaarsuilerput.
Allattoq Hans Meltofte
Ilisimatuut Tunup avannaani issittup issinnerusortaani pinngortitamit uumassuseqassutsimillu ilisimasanik aaqqissuussamik 1995-imi ilisimatusarfittaaq Zackenberg aallaavigalugu nalunaarsuilerput.DMU maanna quppersagaaqqamik suliap inerneranik saqqummersitsipput.
Ittoqqortoormiit avannaani inuit ikittuinnaat silasiorfinni sakkutooqarfinnilu najugaqarput. Tunup avannaa nunattalu Avannaa katillutik Sermersuup ilarujussua ilanngullugu nationalparkiuvoq nunarsuarmi annerpaaq.
1995-imi ilisimatusarfik Zackenberg pilersinneqarmat pinngortitamit uumassoqassutsimillu ilisimasanik aaqqissuussamik nalunaarsuineq aallartippoq. Kitaani inoqarfiusumi pinngortitaq uumassoqassuserlu ukiorpassuarni malinnaavigineqarsimasoq, maannamut ukiumit ukiumut Tunup avannaani pinngortitami uumassoqassusermilu allanngorarnerit ilisimaneqangaanngillat. Tunup avannaani silap pissusiata allanngornerata kingunerisai piujuaannarsimasut annertusiartuinnartussallu piffissaq sivisunerusoq eqqarsaatigalugu ilisimasimanngilaguttaaq.
1980-ikkut ingerlaneranni silap pissusia inunnit pilersinneqartumik allanngortinneqarsimasoq nalinginnaasumik ilisimaneqalermat ilisimatuut nationalparkimi ilisimatusarfimmik pilersitsinissaq sulissutigilersimavaat. Dansk Polarcenterip ilisimatusarfissamik isuma sulissutissamini pingaarnerpaat akornanniitilersimavaa. Zackenbergi Slædepatruljen Siriuseqarfiup Daneborgimiittup eqqaaniittoq ilisimatusarfimmut inissiffissatut pitsaanerpaatut qinerneqarsimavoq, ingammillu Kommissionen for Videnskabelige Undersøgelser i Grønland, Miljøstyrelsen, Namminersornerullutik Oqartussat, Københavns Universitet, Danmarks Miljøundersøgelser aammalu Asiaq tapiisoralugit maanna Zackenbergimi ukiut qulit sinnerlugit suliaq ingerlanneqarsimavoq.
Zackenbergip ilisimatusarfittaani ilisimatuut suliartortartut amerlassusiat allanngorarpoq, nalinginnaasumilli ukiup ataatsip ingerlanerani piffissap ilisimatusarfiusup nalaani ilisimatuut katillutik 30-40-t sulisarput. Ukiut tamaasa issittup issinnerusortaani pinngortitami ataqatigiisaarnermi misissukkat 1.500-nit amerlanerusut nalunaarsorneqartarput, tassaasut erngup ingerlaartarneraniit kinnerit ujaranngortut kuunni ingerlaartarnerannut, naasut sikkertarneranniit timmissat manniliortarnerannut aammalu umimmaat piaqqiulertarnerannut. Tamakku saniatigut sukumiinerusumik ilisimatusaatit arlallit ingerlanneqarput. Maanna ilisimatusarnerit inerneri tuluttut atuakkiaralugu 580-inik quppernilimmik saqqummersinneqarput, saqqummersitsisuulluni Academic Press, New York.
DMU-p maanna inernerit pingaarnerit quppersagaaqqatut kalaallisut qallunaatullu saqqummersippai. Taakkunani atuarsinnaavat silap pissusiata allanngornerata kingunerisaanik nunarsuarmi nationalparkit annersaanni pinngortitami qanoq pisoqarsinnaanera, tassami Tunumi silap pissusiata allanngornerisa kinguneri malunnarnerpaassanngatinneqarput.
Quppersagaq kalaallisut oqaasertalik Kalaallit Nunaanni kommunit allaffiinut, atuakkanik atorniartarfinnut, kigutileriffinnut napparsimavinnullu tamanut maanna agguaanneqarpoq.
Nunap ilaanut tamaanga aningaasaliinermullu paasissutissat
Tunup avannaa, nunattalu Avannaa katillutik Sermersuup ilarujussua ilanngullugu nationalparkiuvoq nunarsuarmi annerpaaq inoqanngivissutut taasarialik. Ilisimatusarfik Zackenberg Tunup avannaata qeqqani inissisimavoq, tamaanilu nuna imarlu issittumi avannarlermiittut annertunerpaamik ataavartumillu ilisimatusarfigineqarneri ingerlanneqarput, Dansk Polarcenterimit (Forsknings- og Innovationsstyrelsen), Københavns Universitetimit, Danmarks Miljøundersøgelser-imit Aarhus Universitetia sinnerlugu kiisalu Kalaallit Nunaanni immikkuullarissumik ilisimatusarfiusunit Asiaq aamma Pinngortitaleriffimmit ilisimatusarfigineqarlutik.
Ukiut qulit sinnerlugit Zackenbergimi sulineq annertuumik aningaasaliiffigineqarsimavoq ukunannga: Miljøministeriet (2008 tikillugu), Klima- og Energiministeriet og Ministeriet for Videnskab, Teknologi og Udvikling, aammalu Namminersornerullutik Oqartussat Aage V. Jensens Fonde-lu aningaasaliingaatsiartuusimallutik.
Seniorrådgiver Hans Meltofte, tlf. 4630 1939, mobil 3535 2787, mel@dmu.dk
Forskningsstation Zackenberg i Nordøstgrønland – ti års undersøgelser af klimaet, plante- og dyrelivet. Meltofte, H. Danmars Miljøundersøgelser, 2008. 16 s. Hele hæftet (pdf, 9.020 kB).
Zackenberg,Tunup Avannaani ilisimatusarfik – ukiuni qulini silap pissusaanik,naasoqassutsimik uumasoqassutsimillu misissuinerit. Meltofte, H. Danmarkimi Avatangiisinik Misissuisoqarfik (DMU), 2008. 16 s. Download (pdf, 8.985 kB)
Ilisimatuussutsikkut nalunaarsuineq: High-Arctic Ecosystem Dynamics in a Changing Climate – Ten years of Monitoring and Research at Zackenberg Research Station, Northeast Greenland. Advances in Ecological Research, vol 40, Academic Press.
Atuagaq uani ilisaritinneqarpoq: DMUNyt 2008 nr. 9
Årgang 12 nr. 22, 5. december 2008